Teknoloji Etik Algısını Ne Kadar Parçalıyor?

Günümüzde teknolojinin olmadığı bir yer kalmadı diyebiliriz. Yakında aldığımız nefeste bile teknolojiyle karşılaşırsak şaşırmamak lazım. Teknolojiyle bu kadar iç içe olmak hayatımıza her konuda kolaylık getirmesinin yanında, bazı problemleri de beraberinde getiriyor. Bugün gelişen teknoloji ile beraber etik kavramının nasıl etkilendiğini inceleyeceğiz. 

Teknoloji geliştikçe bütün bilgilerimiz, kullandığımız telefon, bilgisayar, program ve oyunlar tarafından takip edilebilir oldu. Üstelik bu bilgilerin elde edilmesine bizzat biz okumadan geçtiğimiz metinlerle izin vermiş oluyoruz. Peki bu verdiğimiz bilgiler etik kavramına ters düşer mi düşmez mi biraz da ona bakalım. 

Teknolojinin Etik Boyutu

Öncelikle kısaca “Etik Nedir?” sorusuna cevap vermek gerekirse “Doğru ve yanlış hareketleri birbirinden ayırmak” diyebiliriz.  18. yüzyılda karşımıza çıkan etik ile günümüzdeki etik kavramı aynı değil. Bu kavram zamanla tüm meslek gruplarında değişime uğradı. Bir çok alanda etik kavramının devamlılığını sağlamak kolaylıkla mümkün olsa da teknoloji ile çalışan alanlarda, etik ilkelerinin devamlı sürdürülebilirliğini sağlamak mümkün görünmüyor. Biz yine de teknoloji tarafında genel kabul görülen ilkelerden haberdar olalım.

  • Toplumun ve insanlığın daha iyi şartlar altında yaşamasına katkıda bulunmak,
  • Zarar verici davranışlardan kaçınmak,
  • Telif ve patent haklarını da içeren mali ve manevi haklara saygı göstermek,
  • Dürüst ve güvenilir olmak,
  • Sadece izin verildiği sürece bilgileri otomatik işleme tabi tutulmuş kaynaklara erişimin sağlanması,
  • Gizlilik ilkesine saygı gösterilmesi.

Fark ettiğiniz üzere teknoloji ile etik kavramı, başka bireylerin haklarına saygı göstermeyi ve zarar vermemeyi savunmaktadır.

Teknolojinin Mahremiyetimize Müdahale Etmesi

Kullandığımız uygulamalar çoğu zaman kararlarımızı ve hayatımızı yönlendirme gücüne sahiptir. Örnek vermek gerekirse internette dolaşırken beş dakika önce arkadaşınız ile konuştuğunuz bir ürüne ait reklamın önünüze çıktığına denk gelmişsinizdir. İlk tepkimiz “Bizi mi dinliyorlar” olmuştur. Aslında telefonun mikrofonuna erişim izni verdiğimiz herhangi bir uygulama bunu yapma şansına sahip olabilir. Ama asıl olay sizin ve milyonlarca arama yapan insanın aramalarının, bir yapay zeka kullanarak incelenmesi ve sizin bu ürünü almak isteyebileceğinizi düşünüp önünüze çıkartmasından ibaret. 

İşte bu noktada etik algısının duvarları çatırdamaya başlıyor. Siz sadece bir tshirt bakmak istiyorsunuzdur ama karşınıza çok istediğiniz şapka birden çıkmıştır ve indirimdedir. En doğal hakkınız olarak bunu satın alabilirsiniz. Verilerinizi toplayan sistemler sizleri ihtiyacınız dışında bir ürüne yönlendirip ona harcama yapmanızı sağlamıştır. Sizin bu sistemleri kullanmanız en doğal hakkınız olduğu gibi sistemi yazanında kazanç sağlaması en doğal hakkıdır ama ne kadar doğru ne kadar yanlış olduğu hala soru işaretleriyle doludur. 

IOS 14 ile Uygulama Takibi

16 Eylül 2020 tarihinde Apple, IOS 14 güncellemesini kullanıcılarına sundu. Bu güncellemenin en güzel özelliği ise telefonun sağ üst kısmında çıkan uyarı noktaları.

Bu nokta turuncu renkte ise kullandığınız uygulamanın mikrofonunuzu, yeşil nokta ise kamerayı kullandığını gösteriyor. Dikkat etmemiz gereken kısım ise bu noktalar sadece casus yazılımlarda değil, telefonun kendi kamerası ve mikrofonu çalışırkende bu noktalar ortaya çıkıyor. 

Günün sonunda başka yazılımlara güvenmeden bilinçli bir kullanıcı olma yolunda ilerlemeliyiz. Belki kullandığınız telefonun üreticisi sizi dinliyordur 🙂