Küresel Bir Sorun: Gıda İsrafı

Sürdürülebilirlik | 157 Görüntülenme | 5 Dakika Okuma | 22 Mar 2021
Abone Ol

Geçtiğimiz haftalarda yayınlanan ve önemli bir küresel sorunu tekrar gündeme getiren Gıda Atık Endeksi Raporu 2021 rakamsal verileriyle durumun ciddiyetini gözler önüne serdi. Bu yazımda rapordan yaptığım çıkarımlara ve bu konuda evimizden başlayarak alınabilecek önlemlere değinmek istedim. İlk olarak bu raporu yayınlayan Birleşmiş Milletler (BM) Çevre Programı’nı açıklayarak başlayalım.

UNEP(Birleşmiş Milletler Çevre Programı) Nedir ?

Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), küresel çevre gündemini belirleyen, Birleşmiş Milletler sistemi içinde sürdürülebilir kalkınmanın çevresel boyutunun tutarlı bir şekilde uygulanmasını destekleyen ve küresel çevre için yetkili bir savunucu olarak hizmet verip öncü bir küresel çevre otoritesidir. Merkezi Nairobi’de bulunur, Kenya’da ve bünyesinde 58 üye devlet bulunmaktadır. Çalışmaları iklim değişikliği , afetler ve çatışmalar , ekosistem yönetimi , çevresel yönetişim, kimyasallar ve atıklar, kaynak verimliliği ve gözden geçirilen çevre olmak üzere 7 geniş alana ayrılır. Ve ayrıca UNEP tüm çalışmalarında, sürdürülebilirliğe olan kapsamlı bağlılıklarını sürdürdüklerini ifade eder.

Rapor Bize Ne Anlatıyor ?

Rapor verilerine göre, her yıl yaklaşık 931 milyon ton gıda israf ediliyor. Bu rakamın  yüzde 61’i evlerimizde gerçekleşirken, yüzde 26’sı gıda hizmetlerinde ve yüzde 13’ü ise perakende esnasında  yaşanıyor. Rapor 931 milyon ton israf edilen gıdanın büyüklüğünü hayal etmemizi kolaylaştırmak için, kabaca 23 milyon tam yüklü 40 tonluk kamyonun ağırlığına eşit ve tampondan tampona dünyayı 7 kez dönmeye yetecek kadar uzun ifadesini kullanıyor.

Birleşmiş Milletler, tüketime hazır haldeki tüm gıdanın yüzde 17’sinin ise hiç dokunulmadan çöpe giderek atık oluşturduğunu açıkladı. Raporda görülüyor ki, küresel düzeyde her yıl kişi başına ortalama 121 kilogram gıda israf ediliyor. Bunun 74 kilogramının evlerde olduğu belirtiliyor. Tüm bu gıda kayıp, atık ve israfına karşın, dünyada yaklaşık 690 milyon insanın açlıktan olumsuz etkilendiği tahmin ediliyor. İnsanların yaşamı boyu ortalama 70 bin kez yemek yediği, bunun da yaklaşık 25-30 ton yiyeceğe denk geldiği hesaplandığında israf edilen gıdanın 30 milyondan fazla insana hayat boyu yetebileceği düşünülüyor. 30 milyon insanı açlıktan kurtararak hayat standardını yükseltmek bizim elimizde.

Rapora göre en çok gıda israfı yapılan (milyon ton) ilk 5 ülke şu şekilde;

– Hindistan

– Nijerya

– Endonezya

– Amerika Birleşik Devletleri

– Pakistan

Türkiye’nin Durumu

Türkiye’de her yıl 7.7 milyon tondan fazla gıda israf ediliyor ve kişi başı 93 kilogram yiyecek çöpe atılıyor. Kişi başına en çok gıdanın israf edildiği 10 ülke arasında Türkiye 3. sırada yer alıyor.

Gıda İsrafı Endeksi Raporuna göre kişi başına en çok gıdanın israf edildiği (kilogram başına) 5 ülke sıralaması;

1) Demokratik Kongo Cumhuriyeti

2) Meksika

3) Türkiye

4) Etiyopya

5) Mısır

Ne Yapabiliriz ?

Yaşar Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Eylem Ezgi Fadıloğlu  “Dünyanın karşı karşıya kaldığı gıda israfı, tarladan sofraya olmak üzere gıda tedarik zinciri boyunca ortaya çıkıyor ve üretilen gıdanın üçte biri israf oluyor. İsrafın önlenmesi, gelecekte gıda temini için hayati önemde” açıklamasında bulundu.

Farkındalık yaratmaya kendi evimizden başlamalıyız. Ve ben de bu başlık altında israfın yüzde 61’inin gerçekleştiği evlerimizde alabileceğimiz birkaç önlemden bahsetmek istiyorum.

– Alışverişe ihtiyaç listesi ve miktarları ile beraber gidilmeli.

-Evlerimizde hangi gıdanın ne şekilde saklanması gerektiği  ve daha uzun kullanıma uygun hale getirilebilmesi konusunda araştırma yapmalıyız.

-En çok israf edilen ürünlerin başında meyve ve sebzeler geliyor. Fazladan alınan ve kalitesini zamanla yitiren meyve sebzelerin sularının sıkılabileceği veya dondurarak saklanabileceği, olgun meyvelerden çeşitli meyveli tarifler yapılabileceği ve sebzelerle turşular hazırlanabileceği unutulmamalı.

-Evinizde yada restoranlarda porsiyon kontrolünde daha hassas olmaya çalışın.

-Fazladan yiyeceklerinizi çevrenizle veya sokak hayvanlarıyla paylaşmaktan çekinmeyin.

-Son kullanma tarihi yaklaşan ürünlere öncelik verin. Tarihi geçmiş besinleri kontrol ettikten sonra kullanmaya devam edip edemeyeceğinize karar verin.

Yazımın sonuna gelirken dünyada bir milyara yakın insanın aç olduğunu ve bu konuda elimizden geleni yapmamız gerektiğini tekrar hatırlatarak, programın başkanı Inger Andersen’ın sözleriyle yazımı noktalıyorum.

“İklim değişikliği, doğa ve biyoçeşitlilik kaybı, kirlilik ve israfla mücadelede ciddi olduğumuzu göstermek için dünya genelinde tüm işletmeler, hükümetler ve vatandaşların gıda israfı konusunda üzerine düşeni yapması gerekiyor.”

Kaynaklar: 1 2 3 4

Yazar

Gözden Kaçırmayın

Amaç 11: Sürdürülebilir Şehirler ve Yaşam Alanları
Grapon Kağıtları ile Döşenmiş İki Füsun’lu Hayatın Şairi; Didem Madak
Alternatif Son: Capsula Mundi
Aşk Acısının Yürek Burkan Sesi; Monna Rosa

Bizi Takip Edin!