Yeni yazılarımızdan haberdar olmak için bültenimize abone olabilirsiniz.

Daha fazla bilgi için gizlilik politikamızı okuyun.

Bülten

Karbon Yutaklarına Bakış Ve Biyosferi Güçlendirme

Bugün dışarı çıksak ve herhangi birine sera etkisi nedir ve iklim değişikliği ile arasında nasıl bir ilişki vardır biliyor musunuz? diye sorsak eminim birçok insan bildiğini ya da  en azından duyduğunu söyleyecektir. Sosyal medyada, televizyonlarda, gazetelerde aslına bakarsanız her yerde karşımıza çıkan iklim değişikliği hayatımızın merkezine oturmuş vaziyette. Elbette bunun sebebi günden güne şiddetli bir şekilde hissettiğimiz iklim değişikliği etkileri.

Bu yazının, sera gazları nedir, iklim değişikliği üzerinden nasıl etkileri vardır sorularından ziyade tamamen bağlantılı bir konu olan atmosferdeki karbona ve karbon yutaklarına bir bakış niteliğinde olmasını istedim. O halde başlayalım.

Karbon hayati bir elementtir ve iklim değişikliği üzerinde önemli etkilere sahiptir. Sera gazlarının büyük çoğunluğu karbon molekülü taşımaktadır ve dünyada karbon miktarının hızla artması demek aslında kabaca küresel ısınma demektir.

Bizler iklim değişikliği ile mücadelede, küresel ısınma etkilerini azaltmak için nasıl çabalıyorsak aynı bizler gibi doğada gezegenin kontrolsüzce ısınmasını engellemek için çabalıyor. Doğanın çabası karşımıza karbon yutakları ile çıkıyor.  Karbon yutakları, karbonu emerek konsantrasyonu düşüren doğal veya yapay rezevuarlardır. En önemli doğal karbon yutakları bitki örtüsü ve okyanuslardır. Karbon dengeleme biçimi olarak kullanımlarını destekleyen Kyoto Protokolü’nün kabulunden bu yana karbon yutakları önem kazanmış ve kamuoyu bilinci artmıştır.

Ormanlar, yıllık küresel karbon emisyonlarının yaklaşık üçte birini depolar. Ağaç dikmek atmosferden karbon emmekle kalmayıp çölleşmeye de yardımcı olur. Elbette depolanan karbon miktarı ormanın türüne ve yaşına bağlı olarak değişkenlik gösterir. Yine de daha fazla ağaçlandırma iklim değişikliği ile mücadelede etkili bir yoldur.

Okyanuslar, dünya yüzeyinin yaklaşık %70’ini kaplar ve bu da onu en büyük karbon yutağı yapar. Ne yazık ki atmosferde artan sera gazı emisyonları nedeniyle okyanusların karbonu dönüştürme oranı azalmaktadır. Asitleşme ve pH değerinde değişiklik canlı organizmaların hayatta kalamayacağı durumlara yol açar.

İklim değişikliğinde küçümsenemeyecek etkiye sahip doğal karbon yutaklarımız olan okyanuslar ve bitki örtüsü saldıklarından daha fazla karbon tutan yerlerdir. İnsan faaliyetleri, büyük hayvancılık operasyonları ve ormansızlaşma atmosfere daha fazla karbon salınımı demektir. Daha fazla karbon da giderek ısınan bir gezegene işarettir.

Biyosferi Güçlendirmek   

  • Ormansızlaşmanın ve orman bozulmasının azaltılması, karasal karbon yutağının güçlendirilmesinde etkin rol oynar. Ancak, tüketici tercihlerinin değişmesi ve halkın ormanları korumasına yönelik teşviklerin arttırılması gibi büyük toplumsal değişimler gerekir.
  • Karbon yutaklarının eski haline getirilmesi için, özellikle işletmeler sosyal sorumluluk stratejilerinin bir parçası olarak ve sivil toplum işbirliği içinde ormansızlaştırılmış alanları veya asitlenmiş okyanusları iyileştirme işine girebilir. Toprağı iyileştirici teknolojiler geliştirebilir ve sürdürülebilir üretim alanında fark yaratabilir.
  • Ağaçlandırma, kara karbon yutağını güçlendirmenin en kolay ve en ucuz yollarından biridir.
  • Besin zincirinde daha az atık oluşturmak ve besin maddelerinin toprağa verilmesi uzun vadede toprağın verimini arttıracaktır.

Şaşırtan Gelişme

Uzun süredir tropikal ormanların orta düzeyde bir karbon yutağı olduğu düşünülerken yapılan araştırmalar, tropikal ormanların karbon yutağı olarak hareket etme potansiyellerinin giderek azaldığını ve karbon yutağından karbon kaynağına geçişin başladığını ortaya koymuştur.

Araştırmalar, tropikal ormanların karbon tutumunda endişe verici bir düşüş eğilimini başlattığına dair büyük ölçekli kanıt sağlıyor. Böyle bir durumda, iklim krizinin etkileri çok daha şiddetli hale gelecektir ve dünya, karbon yutaklarının kaybına karşı koymak için karbon üreten faaliyetleri çok daha hızlı bir şekilde azaltmak zorunda kalacaktır.

Kaynak: https://www.usc.edu.au/about/usc-news/news-archive/2020/march/tropical-forests-now-struggling-as-carbon-sinks