Cezadan Sanata: Irezumi

Kültür-Sanat | 62 Görüntülenme | 5 Dakika Okuma | 27 May 2021
Nüans Google Haberler Abone Ol

Kültüründe pek çok farklı ögeyi barındıran Japonya, dövme konusunda da eksik kalmayıp, kendine özgü stilleriyle dikkat çeken bu dövmelere ‘mürekkep koymak’ anlamına gelen ırezumi adını vermişlerdir. Geleneksel olarak kullanılan dövmeler ilerleyen zamanlarda ceza olarak kullanılmış ve son olarak yakuzalarla sanata dönüşmüştür.

Asya’da milattan önce 5000’e dayanan kil heykellerde görülen desenler ve 3. yy.dan kalan metinlerde dövmenin eski bir gelenek olduğu açıkça görülmektedir ve bu dönemlerde yapılan dövmelerin kötü ruhlardan korunmak için yapıldığı inanılmaktadır.

Zaman geçtikçe yaygınlığını kaybeden dövmeler, bazı halklar tarafından farklı amaçlar için de kullanılmış hatta Ainu halkında, evlilik yaşına gelen kadınların ağız çevresine yapılan dövmeler mangalara konu olmuş ve bir dönem de hayatını kaybeden askerlerin kim olduklarını ve nereden geldiklerini anlamak için yapılmıştır.

Ainu halkından evlilik yaşına gelmiş bir kadın.

1600 ve 1800‘lü yıllar arasında ise güvenliği sağlamak ve suçları kontrol altına alabilmek için ırezumi kei kullanılıp, bu dövmeler işlenen suça ve bölgeye göre değişlik göstermiştir ve suçlu kişiler halkın gözü önünde aşağılanmışlardır.

İlerleyen zamanlarda dövmelerin kalıcılığına rağmen, insanlar için cesaretlerini kanıtlamanın acı dolu bir yolu olarak görülmüş ve yakuzalar arasında yaygınlaşmıştır. Irezumi geleneksel olarak makinalarla değil, ahşap sap veya ipe iplikle tutturulup metal iğnelerle yapılmıştır. Bu şekilde uygulama daha acı verici ve uzun sürerken mermiye kafa atan yakuzalarımız bunu umursamamışlardır.

Irezumileri yapan sanatçılara horishi denilmektedir. Yapılmaları büyüklüklerine ve detaylarına göre 1-5 yıl arasında sürebiliyorken bunu dokuyan horishi kör oldu demek yerinde olabilir sanırım.

Irezumiler yakuzalarla anılmaya başlandıktan sonra, sanatçılar da emeklerine rağmen toplum tarafından dışlanmışlardır. Böyle bir geçmişe sahip olduğu için ırezumi japonlar arasında hala hoş karşılanmasa da, bu sanat yabancılar tarafından oldukça ilgi görmektedir. Irezumi sanatçıları, müşterilerinin yaklaşık %70’inin yabancı ülkelerden geldiklerini söylüyorlar.

Irezumiler popüler olmasına rağmen hepsi farklı ve kişiye özel bir tasarıma sahiptir. Eğer bir dövme sadece çizgi çalışmalarıyla yapıldıysa ve renklendirilmediyse buna sujibori denilmektedir.

Irezumiler japon geleneklerinden, mitolojisinden ve doğadan köken alır. Bu ögeleri bir araya getirmek de ırezumi sanatının en büyük parçalarından biridir.

Irezumi Sanatındaki 7 Figür ve Anlamları

Ejderha (龍; Ryu)

Dojima Dragon | Dragon tattoos for men, Japanese tattoo, Dragon tattoo

Hepimizde korku uyandırıp ateşler saçan bu canavarlar dövme olarak tamamen farklı bir anlam taşımaktadır. Genellikle bilgeliği ve gücü temsil eden bu dövmelerin aynı zamanda kişiyi kötü ruhlardan koruduğuna da inanılır. Ejderhaların yüzleri farklı şekillerde çizilip, karakteristik özellikleri ise güç ve bilgeliği çağrıştıran hayvanlardan esinlenilerek yapılmaktadır. Ejderha dövmeleri genelde siyah olarak yapılır ve ejderhalar pençelerinde top, mücevher, inci gibi figürler tutarken çizilebilirler. Bu dövmeler ejderhalar tarafından korunan evrenin özünü temsil ederken Budist bir kökene dayanmaktadır.

Koi Balığı (錦鯉; Nishikigoi)

Özellikle akan su ile birleştiğinde bu desen; cesareti, kontrolü ve yaşamın derinliklerini anlayarak hedeflere ulaşma yeteneğini sembolize ederken, genelde erkeksi ve olumlu özelliklerle bağdaştırılmış, mücadeleci bir ruhu da temsil etmektedir.

Aslan Köpeği (狛犬; Komainu )

Bu sembol ayrıca “Buda’nın Aslanı” olarak da adlandırılmaktadır. Kötü ruhları kovan, sağlık ve zenginlik getiren bir koruyucuyu sembolize ederken, çoğu zaman bu köpekler çiftler halinde çizilmektedirler. Erkek olan genellikle sağ tarafta bulunur ve kötülüklerin dışarı çıkması için ağzı açık, solda bulunan dişinin ise kötülüğü dışarıda tutması için ağzı kapalı biçimde resmedilir.

Anka Kuşu (不死鳥; fushichou)

Mitolojik kuşlardan en eşsiz olanı ve çoğu kültürde yerini alan Anka kuşu; sadece ölümsüz ruhun dirilişini veya ölümsüz yaşamı değil, aynı zamanda bu hayatta bir zafer ve yeniden doğuşun sembolü olarak yer alır.

Şeytan (; oni)

Pin on sharen

Tipik olarak öfkeli, şiddetli ve acımasız tasvir edilirken Oniler, insan eti tüketip hastalık yayarlar. Oni’nin gerçekten kötü insanların reenkarnasyonları olduğu da söylenmektedir. Yakuzaların bu dövmeyi yaptırma sebepleri ise sanırım “yar ben belanın ta kendisiyim” demek istemelerinden kaynaklı olabilir.

Lotus (蓮; Hasu)

Lotus, anlamlı bir şekilde yaşamak için kişinin yaşamda katlanmak zorunda olduğu zorluklarla ilgili Budist sembolüdür. Ruhsal uyanışa yönelik mücadeleyi ve çoğu Yakuza’nın toplumun kenarlarındaki yolculuğunu özetlemektedir.

Yılan (蛇; Hebi)

Çete Üyelerinden Simgelerin Anlamlarına: Japon Dövme Sanatı Irezumi

Bize ne kadar sinsi gelse de yılanlar her zaman kötü bir anlamda kullanılmayıp, Çin burçlarında Yılan Yılı’nda doğan insanlar genellikle esrarengiz kişiler olarak nitelendirilmektedir. Genelde düşünür ve filozof olarak anılan bu kişiler; sohbete ve zekice tartışmalara düşkün olarak görülmektedirler. Deri değiştiren yılanlar şifa, yenilenme, sağlık ve hatta ölümsüzlük anlamına da gelmektedir.

Kaynakça: 1 2 3 4

Diğer Kültür-Sanat yazılarımız için tıklayın.

Gözden Kaçırmayın

İki Farklı Dönem İki Farklı Virüs
Vegan 102: Vegan Beslenmenin Sağlık Üzerindeki Etkileri
Mimaride Biyomimikri: Eden Projesi