Büyükbaş Hayvanların Küresel Isınmaya Etkisi

Sürdürülebilirlik | 65 Görüntülenme | 5 Dakika Okuma | 02 May 2021
Nüans Google Haberler Abone Ol

“Bir gün ineklerin bağırsak hareketleri hakkında konuşacağım hiç aklıma gelmezdi. İnekler, bakterilerin metan gazı biriktirmesine neden oluyor ve sıra dışı mideleri var.”

Bill Gates

Küresel ısınma ile ilgili veriler, gezegenimizin geleceği açısından korkutucu bir senaryo çizmektedir. Her ne kadar inkâr edip, umursamayanlar olsa da bilimsel veriler küresel ısınmanın, gezegenimizdeki tüm canlı türlerini tehdit ettiğini gözler önüne seriyor.

Küresel ısınmayı tetikleyen birçok etken bulunmaktadır. Bu etkenlerden biri de büyük baş hayvanların saldığı metan gazıdır. İnsanlar sera gazı emisyonlarının kaynaklarını düşünürken genellikle akıllarına bacalar, arabalardan çıkan siyah dumanlar geliyor ancak inekler pek düşünülmüyor. 

Doğanın bir parçası olan bu hayvanların dışkıları bile verimliliği artırırken, nasıl olur da bağırsaklarından ya da midelerinden çıkan gazlar doğaya zarar verir? [1]

Miyopik Bir Faktör: Canlı Fabrika Bacası

Bitkilerde bulunan selüloz, monogastric (tek mideli) canlılar tarafından sindirilemezken, büyükbaş hayvanların kompleks mide yapısı bu maddeyi sindirmekte uzmanlaşmıştır. Mideleri dört odacıktan oluşur. Yedikleri besinler midelerinin ilk iki odacığındaki sindirim aşamalarını tamamladıktan sonra yeniden ağızlarına gelir. Böylece besin bağırsaklara gönderilmeden önce bir kez daha çiğnenir. Sindirim sistemlerindeki bir bakteri türü, besinlerin parçalanmasına katkı sağlar ancak öte yandan ortaya bir yan ürün çıkar: Sera etkisine yol açan bu yan ürün Metan’dır! [2]

Metan, diazot monoksit ve karbondioksitin atmosferde kalma süreleri sırasıyla; 12, 130 ve 200 yıldır. 20 yıllık bir dönemde 1 kilogram metanın radyasyonu tutma oranı 1 kilogram karbondioksite göre 56 kat daha fazladır. Ancak zamanla metan, su ve karbondioksite dönüştüğü için 100 yıllık bir dönemde metanın küresel ısınma potansiyeli karbondioksitin 21 katıdır. [3]

Tarım faaliyeti içinde önemli yere sahip olan hayvancılık, dünyadaki karbondioksit eşdeğeri cinsinden sera gazı salınımının %18’ini ve ayrıca karbondioksit salınımının %9’unu oluşturmaktadır. [4]

Bir İnek Günde Ne Kadar Metan Gazı Salınımı Yapar?

Bazı uzmanlara göre inekler günde ortalama 100 litre ile 200 litre arasında metan gazı salınımı yapar. Bazı uzmanlar ise bunun 500 litreye kadar çıkabileceğini söylüyor. Bunun bir arabanın bir günde yaydığı metana eşit olduğu belirtiliyor. [5]

Bir günde 100 litre!

Kulağa az gelmiş olabilir. Peki dünyada yaklaşık 1,5 milyar büyük baş hayvan olduğunu söylersem yine az gelir mi? Üstelik metan, karbondioksitten 21 kat daha fazla ısıyı tutma özelliğine sahipken. Yani en basit şekilde ifade etmek gerekirse bir büyük baş hayvan yetiştirmek; bir otomobile sahip olmaktan daha fazla CO2 üretmek anlamına gelir. [6]

Bunların yanı sıra “Çalışmalarınızı metanla sınırlandırmak, ilgi temelli ve sürdürülebilir tarıma karşı ayrımcılık yapıyor” diyen veteriner hekim ve yazar Anita Idele göre, çiftlik hayvanlarının iklim üzerindeki etkisine ilişkin çoğu çalışma, bilim dışı ve sorunun sadece bir tarafı hesaba katılarak sonuca varılıyor. [7]

Klaus Butterbach-Bahl ise cevabın basit olduğunu söylüyor: “Hayvancılık endüstrisi değişmeli, çünkü çok fazla hayvan araziyi çok sık ve çok yoğun bir şekilde otlatıyor. Bu tür bozulmuş alanlar artık CO2‘yi bağlayamaz.”

“Tıpkı günlük hayatımızda büyük miktarlarda et tüketmeye odaklanmayı bırakmamız gerektiği gibi, bundan da uzaklaşmalıyız. Dengeli beslenme bize ve iklime iyi gelir” diyor. “Şnitzel parçanızın tabağınızdan daha büyük olması gerekmiyor – bunun için hiçbir neden yok.” [8]

Bu verilerden hareketle elbette sizin ne yiyeceğinizi söylemeyeceğim. Ancak dünyadaki alternatif birkaç örneği paylaşabilirim:

– İsviçre’nin Lozan kentine yakın Biere’de merkezi bulunan Agolin Gıda Firması, ineklerin bu kadar çok gaz çıkarmalarının şart olmadığını, büyükbaş hayvanların metan emisyonlarını azaltacak yem geliştirdiklerini, böylece küresel ısınmayla mücadeleye yardımcı olduklarını duyurdu.

– Avustralyalı bilimciler, ineklerin yemlerine küçük oranda deniz yosunu eklenerek metan gazı salınımının yüzde 99 oranında azaltılabileceğini keşfetti. İneklerin yemlerine deniz yosunu karıştırarak deney yapan ekip, bir deniz yosunu türünün ineklerdeki metan gazı salınımını yüzde 99 oranında azaltabildiğini gördü.

– ABD merkezli fast food devi olan Burger King, yetiştirdiği büyükbaş hayvanların metan gazı salınımını azaltmak için besleme yöntemlerinde değişikliğe gideceğini duyurdu. Restoran zinciri, hayvanlara yedirdikleri besinlere limon otu ekleyerek, günlük metan gazı salınımını yüzde 33 düşürmeyi hedefliyor. Burger King, California Üniversitesi ve Autonomous Üniversitesi’ndeki bilim insanları ile çalışarak büyükbaş hayvanların günlük yiyeceklerine 100 gram limon otu ilave etti. Testlerin ilk sonuçlarına göre limon otu sayesinde hayvanlar besinleri sindirirken daha az metan gazı üretti.

Sonuç olarak, bilimsel araştırmalar gösteriyor ki endüstriyel hayvancılığın giderek yaygınlaşması, küresel ısınmayı körükleyen faktörlerden biridir. Daha az metan gazı üretmek için dünyadaki alternatif çözümlerin uygulanabilirliği göz önüne alınmalı ve bu uygulamalar hayatımıza uyarlanmalıdır.

Kaynaklar: 1 2 3

Gözden Kaçırmayın

Her Daim Mutlu Olmak Gerçekten Mümkün mü?: Toksik Pozitiflik
İki Farklı Dönem İki Farklı Virüs
Küresel Bir Sorun: Gıda İsrafı
Plastik Atıklar: Gezegenimizin Başlıca Sorunu